Veelgestelde vragen over Äggoljetempera

Waarom zou ik eitempera kiezen?

Omdat hij met zijn matte fluweelglans zo mooi is! Wanneer je mengt met natuurlijke pigmenten zorgen de kleine pigmentdeeltjes ervoor dat het licht op een gevarieerde manier wordt teruggekaatst. De geschilderde kleur verandert met de verschillende lichtschommelingen van de dag. Dat fenomeen zorgt ervoor dat velen het een "levende kleur" noemen. Je kunt ook kiezen om te schilderen met eitempera om milieu- en gezondheidsredenen. Het is een pure verf met goed gedocumenteerde inhoud en hernieuwbare grondstoffen. Bovendien makkelijk om mee te schilderen en veelzijdig in gebruik. Tot slot is het ook een stukje cultuurgeschiedenis om een verf te gebruiken die al in de oudheid werd gebruikt :)

Welke consistentie moet de verf hebben en hoe bereken je de hoeveelheid?

Eitempera gedraagt zich heel verschillend afhankelijk van welke pigmenten het bevat, sommige kleuren zijn altijd dun en sommige worden direct dik. Je krijgt altijd een beter resultaat als je met een dunne verf schildert. Daarom kan het goed zijn om te verdunnen met water tot het zo dun is als pap als de verf dik is als je hem krijgt. Als je hem langere tijd hebt laten staan en hij is heel dik geworden, moet je verdunnen met meer emulsie (ei, lijnolie, water) zodat de verf niet te veel water bevat.

De geschatte hoeveelheid verf die nodig is voor verschillende ondergronden varieert. Maar we zeggen meestal dat 1 liter verf over het algemeen genoeg is voor ca. 10 m² bij rollen. Ca. 12 m² bij schilderen met een kwast. Op echt zuigende ondergronden zoals lompenpapier/pleister ca. 4-6 m²/liter. Op geverfde oppervlakken of geschaafde houtoppervlakken ca. 12-15 m²/liter. Dit is de geschatte hoeveelheid voor één laag, daarna moet je rekening houden met het feit dat vaak 2-3 lagen nodig zijn voor een gelijkmatig, afgewerkt resultaat.

Ik wil een krijtwitte eitempera, welke moet ik dan kiezen?

Alle verf met lijnolie erin, zoals eitempera en ook lijnolieverf kan niet zo wit worden als plasticverf, lijm en kalkverf kunnen. Alleen witte pigmenten gebruiken in tempera maakt het eierwit/crèmewit. Om de witte indruk in de verf te versterken, breken we deze met heel weinig bijvoorbeeld grijze, zwarte of blauwe pigmenten. Dan lijkt hij witter en krijgt hij naar mijn mening een mooiere en zachtere uitstraling dan een krijtwit. Onze witste heet Varmvit 0-002, die wordt veel gebruikt voor muren en plafonds. Terwijl grijs/wit 9-611 populair is als muurverf.

Waarom gebruiken jullie eipoeder en geen echte eieren in jullie verf?

Dat zou voor ons heel moeilijk te verwerken zijn. Voor 1 liter tempera heb je ongeveer 5-6 eieren nodig en wij maken meerdere honderden liters per week. We zouden een "eierklopper" moeten aannemen om dat aan te kunnen! Daarom gebruiken wij hoogwaardig eipoeder, hetzelfde als bakkers gebruiken. Het eipoeder bestaat uit het hele ei, zowel het wit als de dooier, dat is gedroogd om het eieroverschot van Zweden te benutten.

Kan je eitempera over andere verf schilderen?

Ja, dat kan zeker! Het beste hecht het natuurlijk op schoon hout, omdat het in de ondergrond trekt en de houtstructuur zo mooi laat zien. Maar je kunt het over alle soorten verf schilderen (die goed vastzitten), zoals lijnolieverf, moderne watergedragen of oliebasisverven. Was en schuur het geschilderde oppervlak licht op met schuurpapier, en dan kun je gewoon schilderen.

Op welke ondergronden kan je niet met eitempera schilderen?

Er zijn bepaalde ondergronden die niet geschikt zijn om op te schilderen, bijvoorbeeld met lijmverf geschilderde oppervlakken (dan moet de lijmverf eerst worden verwijderd). Hetzelfde geldt voor met leemverf geschilderde oppervlakken. Met teer behandelde oppervlakken zijn ook niet geschikt; waar eenmaal teer is gebruikt, moet je die product blijven gebruiken. Verder heb ik het bovenop alle soorten verf gebruikt, zelfs op metaal, ijzer, glas, plastic en stof met succes. Wat er gebeurt als de verf niet in de ondergrond kan trekken, is dat het uitharden langer duurt. Maar uiteindelijk zit de verf goed en is hij slijtvast.

Wat is het beste om mee te schilderen, roller of kwast?

Het is helemaal naar smaak en voorkeur. Het kan zowel gerold, geverfd met een kwast of gespoten worden. Persoonlijk vind ik dat je altijd met een kwast op houten oppervlakken moet schilderen. Ik gebruik graag een brede kwast of behangborstel voor muren en een kleinere lakkwast voor meubels. Anderen rollen liever muurvlakken. Je moet de methode gebruiken waar je je het prettigst bij voelt. Schilderen moet leuk en plezierig zijn, dan wordt het meestal goed!

Als ik van gedachten verander en over de eitempera wil schilderen, kan dat?

Er is een mythe die rondgaat dat het onmogelijk zou zijn. Maar dat is niet het geval. Zodra de eitempera goed is uitgehard, kan je er overheen schilderen met elk type verf, op oliebasis of waterbasis. Was en schuur het oppervlak licht op voor het schilderen.

Is er een risico dat de verf binnen op de muur gaat schimmelen?

Nee, dat is het niet! Dan moet het extreem vochtig zijn en dan gaat alle verfsoorten schimmelen. Wij hebben veel ervaring met gebruik in ongeïsoleerde zomerhuisjes enzovoort en het werkt prima. De verf in de bus gaat echter na een paar maanden schimmelen en als je het zelf maakt na een paar weken, maar dus niet als het eenmaal op de muur zit.

Wat moet ik gebruiken als ik tempera rol en hoe moet de kwast zijn?

Een gewone synthetische roller met 24 mm pool is het makkelijkst om een goed resultaat mee te krijgen, zo neem je veel verf mee en kan je royaal aanbrengen. Lamswollen rollers werken ook goed, die zijn bovendien geschikt als je "effectschilderen" wilt doen, nat-in-nat met twee kleuren tegelijk. Een kwast kan bijna alles aan, tempera is niet kieskeurig, maar het beste is een zachte lakkwast, plafondkwast van natuur- of gemengd haar. Bij voorkeur niet te dunne borstelharen, je moet veel verf in de kwast kunnen meenemen. Ik wil graag dat de dikte minstens 10 mm of meer in de haren is.

Ik vind het moeilijk om op lumppapier te schilderen, wat doe ik verkeerd?

Lumppapier is een zeer zuigend ondergrond. Alle sterk zuigende ondergronden kunnen moeilijk zijn om bij te houden met schilderen omdat de verf intrekt en snel aan het oppervlak droogt. Als je dan teruggaat met de kwast op plekken waar het al aan het oppervlak droog is, wordt het ongelijk en vlekkerig. Een goede tip is om de grijze lumppapier eerst te gronden, rijkelijk met gewone behanglijm of celluloselijm een paar keer. Dan wordt de ondergrond aanzienlijk minder zuigend en makkelijker te schilderen. (We hebben gezien dat deze methode negatief wordt besproken in discussies over tips voor eitempera schilderen. Dat ondersteunen wij niet!) We hebben zeer goede ervaringen sinds 15 jaar met het gronden met celluloselijm op lumppapier en voelen ons daar erg zeker over. Als je geen celluloselijm wilt gebruiken, kan je natuurlijk ook gronden met een extra laag eitempera of een lijnolieverfgrond.

Hebben jullie grondverf?

Nee, we hebben het eerder gehad maar zien er niet echt meer de waarde van in. Voor het schilderen op hout werkt het prima om direct met de gewenste kleur te schilderen. De eerste laag kun je het beste nog iets meer verdunnen dan een dunne pap, vooral als het een zuigend oppervlak is. Daarna zijn meestal één of twee lagen voldoende. Als je op bijvoorbeeld lompenpapier schildert, kun je het beste celluloseplak als grondlaag gebruiken. Dit moet geen lijmwater zijn, maar de plak zo dik als die is. Het zal intrekken. Natuurlijk kun je ook met moderne grondverf of lijnolieverfgrond gronden als je dat wilt of als je restjes hebt van bijvoorbeeld lijnolieverf of iets anders.

Als je op pleisterwerk of leemstuc schildert, werkt het het beste om het oppervlak eerst goed nat te maken met water en dan op het natte oppervlak te schilderen in plaats van te gronden.

Kan ik met eitempera in de sauna schilderen?

Ja, dat gaat heel goed. We hebben door de jaren heen meerdere klanten gehad die tempera met goed resultaat in de sauna hebben gebruikt.

Kan je eitempera gebruiken voor sjabloonschilderen?

Ja, naar mijn mening is er geen andere verf die zo geschikt is voor sjabloonschilderen. Het is veel makkelijker te kleuren dan bijvoorbeeld lijmverf. Het is met water verdunbaar, wat het makkelijk maakt om het sjabloonpapier regelmatig af te spoelen (wat lastiger is met bijvoorbeeld lijnolieverf). Omdat de verf snel aan de oppervlakte droogt, kun je snel het volgende sjabloonblad aanbrengen als het een meerkleurig sjabloon is. Bovendien geeft het een mooi mat maar afneembaar oppervlak.

Kan ik met eitempera lasureren?

Dat gaat uitstekend! Sommige kleuren zijn erg transparant en dan is één keer aanbrengen genoeg om een gelazuurde laag te krijgen. Terwijl de meer dekkende kleuren extra verdund worden met emulsiemiddel. Voor onze kant-en-klare tempera kun je een kleur bestellen en aangeven dat je die als lasuur wilt hebben. Dan zorgen wij dat de consistentie geschikt is.

Moet ik knoestlak gebruiken onder eitempera?

Ja, als je niet wilt dat de knoesten doorbloeden, moet je ze eerst met knoestlak behandelen, anders zullen ze vroeg of laat toch doorkomen. Vooral bij dekkende lichte kleuren stoort het doorbloeden van knoesten, donkere kleuren zijn over het algemeen vergevingsgezinder. Bij het schilderen met lasuur wordt er meestal niet gelet op knoestlak, omdat ze dan niet zo opvallend zichtbaar zijn. Het hangt ook een beetje af van het houtsoort waarop je schildert; dennenhout geeft sneller en lelijkere vlekken dan bijvoorbeeld sparrenhout. Voor vloeren zou ik me echter niet druk maken om schellak aan te brengen, daar is de slijtage zo veel zwaarder dat de verf overal goed moet doordringen voor een optimale hechting.

Welke kwastlak is het beste?

Er zijn veel kwastlakken op de markt. Helaas zijn ze vaak duur en erg verdund, dus ze werken slecht. De echte schellakvlokken die je zelf mengt met rode spiritus zijn het goedkoopst en veruit het beste! (Ongeveer 1 hg vlokken/2,5 dl rode spiritus.)

Waar halen jullie jullie lijnolie vandaan?

We halen het uit de regio, namelijk van "Berga Gård" in Fjugesta. Daar wordt de lijnolie van Närke geperst door het bedrijf "Närke lin". Ze houden een zeer constante en hoge kwaliteit van hun lijnolie aan!

Kun je met eitempera buiten schilderen?

Wij raden eitempera niet aan voor buitengebruik en zien het als een binnenverf. Natuurlijk kun je bijvoorbeeld tuinmeubelen schilderen die binnen en buiten worden gebruikt, kweekbakken, pergola's enzovoort. Het is ook belangrijk dat je pigmenten kiest die beter bestand zijn tegen schimmel. Als je het toch wilt proberen. Maar voor huisgevels raden we tempera af, daar zijn betere alternatieven zoals slakkenverf of lijnolieverf bijvoorbeeld.

Ik heb gehoord dat je teer in eitempera kunt mengen... waarom?

Ik weet dat sommigen dat mengsel aanbevelen om de eitempera beter bestand te maken tegen buitengebruik en ik denk dat het klopt dat hij dan beter wordt. Het is pas een paar jaar geleden dat teer bijna als bestrijdingsmiddel werd geclassificeerd (gelukkig is dat niet gebeurd), maar het is duidelijk agressief tegen schimmel. Waar je rekening mee moet houden is dat je dan eigenlijk een nieuwe emulsieverf hebt gemaakt. Het mag niet meer eitempera genoemd worden. Je moet ook in gedachten houden dat waar je teer aanbrengt, het in de toekomst moeilijk is om er iets anders overheen te schilderen. Je moet je aan het concept houden, om het zo te zeggen.

Ruikt de eitempera?

Het ruikt heerlijk! Een lichte geur van lijnolie (veel klanten merken dat op).

 

Ik heb 4 dagen geleden geschilderd en de verf wil niet hechten?

Geen zorgen, het zal drogen. Sommige kleuren stoppen met afgeven binnen een dag, andere doen er iets langer over.

Wat kan ik doen om het droogproces te versnellen?

Licht, warmte en ventilatie versnellen het drogen. Een luchtontvochtiger of een klein ventilatortje kan wonderen doen als het een koude winterdag is.

Als ik zelf pigmenten meng en verf maak, zijn er dan "onmogelijke" mengsels die nooit drogen?

Ik begon tempera zelf te gebruiken en te mengen in mijn vroege tienerjaren en nu ben ik iets ouder dan 50... Het zijn veel verschillende mengsels geweest en ze zijn allemaal opgedroogd. Maar het kan echt verschillend lang duren. Sommige pigmenten versnellen het droogproces, zoals de ombrakleuren, terwijl andere wat moeilijker te drogen zijn. Maar ze drogen allemaal uiteindelijk, mits je een lijnolie van goede kwaliteit hebt. Probeer en experimenteer, het is leuk!

Ik heb gehoord dat je tempera kunt polijsten, maar wat is het nut en hoe doe je dat?

Muren, plafonds en bijvoorbeeld muren polijst je zelden, maar meubels of lijsten kun je oppoetsen om van het "pullerige" gevoel af te komen en het oppervlak sterker te maken. Het verschilt hoe goed de pigmenten polijsten. Sommige polijsten makkelijk en geven een mooie zijdeglans, terwijl andere bijna glanzend kunnen worden door polijsten (bijvoorbeeld zwart, goudoker enzovoort). Sommige behouden hun matte oppervlak ondanks het polijsten, maar worden toch beter bestand tegen bijvoorbeeld vlekken. Gebruik een schrobborstel, badborstel, toverwol, nylonsok, ruwe oude badhanddoek of iets anders om de verf op te wrijven. Wacht 3-4 weken na het schilderen.

Kan ik spatten met eitempera?

Ja zeker! Dat kan heel goed.

Hoe moet ik eitempera bewaren?

Een paar graden koeler dan kamertemperatuur verlengt de "levensduur", maar het mag niet bevriezen.

Kan ik lak aanbrengen over eitempera?

Dat kan wel, maar wij vinden het jammer! Als je vindt dat polijsten niet genoeg is en je de poriën helemaal wilt sluiten, is "osmo" hardwaxolie een veel beter en mooier alternatief. Kan bijvoorbeeld geschikt zijn voor lichtgeverfde keukenkastjes of eettafels. Het voordeel van deze was is dat je na licht opschuren weer kunt overschilderen. Andere wassen zoals bijenwas moeten worden verwijderd voor eventuele overschildering.

Ik ben ei-allergisch, kan ik jullie verf gebruiken?

Het is niet geschikt om ermee te schilderen als je een ei-allergie hebt. Maar meestal is er geen probleem nadat de verf is opgedroogd, na ongeveer 1-2 weken. Voor zover ik begrijp, geeft het eiwit geen gasvormige emissies af. We hebben in de loop der jaren contact gehad met meerdere ei-allergische mensen die prima met de verf in hun huis leven.

Kunnen de pigmenten giftig zijn?

Er zijn vroeger nogal wat giftige pigmenten gebruikt, zoals loodwit, cinnoberrood, chroomgeel enzovoort. Gelukkig zijn die verwijderd! Er zijn echter cinnobertinten, chroomgroene tinten enzovoort. Dit zijn ongevaarlijke vervangers die dezelfde toon moeten geven als de echte. We hebben ook het pigment zinkoxide uit de verf gehaald; het is niet schadelijk voor de gezondheid, maar wel milieubelastend.

Hoe krijg ik vuil van de eitempera weg, de stoelarmen zien er vies uit?

Als de verf maar goed uitgehard is. Dan kun je de stoelarmen schrobben met warm water en zeep. Krijg je een vlek op de muur, wrijf dan wat voorzichtiger; als je hard wrijft ontstaan er anders glanzendere plekken (het wordt gepolijst). Is het bijvoorbeeld penstrepen, probeer dan voorzichtig met een gum.

 

Ik ben vergeten de knoesten te schellakeren voordat ik met tempera schilderde, dus ze schijnen nu zo lelijk door. Is er iets wat ik kan doen?

Ja, het kan er echt saai uitzien... Je kunt schellak aanbrengen over de verf, maar dan moet je minstens twee keer extra schilderen. Soms is het de moeite waard als het een lichte kleur is met lelijke geelbruine doorslag van knoesten.